درمان آستیگمات چشم | علائم، تشخیص و روش های درمان

در این مقاله به بررسی آستیگماتیسم چشم و انواع آن، علائم، تفاوت با ضعیفی چشم و نحوه تشخیص و درمان آن می پردازیم. یکی از شایع ترین مشکلات بینایی آستیگماتیسم است که بسیاری از افراد به آن مبتلا هستند. این عارضه ناشی از ناهنجاری در شکل قرنیه یا لنز چشم است و می تواند تاثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشد. افرادی که از آستیگماتیسم چشم رنج می برند، ممکن است با تاری دید مواجه شوند که نتیجه آن اختلال در فعالیت های روزمره مانند خواندن، رانندگی و حتی استفاده از وسایل دیجیتال است. البته مهمترین نکته مراجعه به پزشک متخصص یا کارشناس اپتومتری برای تشخیص آستیگماتیسم و درمان آن می باشد. برای رزرو بینایی سنجی در اصفهان و رزرو بینایی سنجی در تهران کلیک کنید. در ادامه، به بررسی آستیگماتیسم چشم و جزئیات مربوط به آن می پردازیم.

روش‌های درمان آستیگمات چشم

آستیگماتیسم یکی از شایع‌ترین عیوب انکساری چشم است که به دلیل نامنظم بودن انحنای قرنیه یا عدسی ایجاد می‌شود و باعث تاری یا اعوجاج دید در فواصل مختلف می‌گردد. خوشبختانه امروزه روش‌های متعددی برای اصلاح و درمان این مشکل وجود دارد و انتخاب بهترین گزینه به شدت آستیگماتیسم، سن فرد و وضعیت سلامت چشم بستگی دارد.

رایج‌ترین روش درمان آستیگماتیسم استفاده از عینک‌های طبی با عدسی‌های مخصوص است که می‌توانند خطای انکساری را اصلاح کرده و دیدی شفاف‌تر ایجاد کنند. لنزهای تماسی توریک نیز گزینه‌ای مناسب برای افرادی هستند که تمایل به استفاده از عینک ندارند و می‌توانند دید دقیق‌تری فراهم کنند.

برای افرادی که به دنبال راه‌حلی دائمی‌تر هستند، جراحی‌های لیزری مانند لیزیک، فمتولیزیک و PRK می‌توانند شکل قرنیه را اصلاح کرده و نیاز به عینک یا لنز را کاهش دهند. البته پیش از انجام جراحی، معاینات کامل چشم‌پزشکی ضروری است تا مشخص شود فرد شرایط لازم برای این روش‌ها را دارد یا خیر.

تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم وضعیت بینایی نقش مهمی در کنترل علائم آستیگماتیسم دارد. مراجعه به چشم‌پزشک و انتخاب روش درمانی مناسب می‌تواند کیفیت دید و زندگی روزمره فرد را به شکل قابل‌توجهی بهبود بخشد.

آستیگماتسیم عدسی یا لنتیکولار (lenticular)

این نوع آستیگماتیسم چشم معمولا در طول زندگی ما تغییر می کند؛ اول در دوران نوجوانی، که به دلیل فشار بصری بیشتر، و دوم در سال های بالاتر، وقتی که لنز چشم که به طور طبیعی نرم و انعطاف پذیر است با افزایش سن، سفت می شود. این تغییرات به شکل لنز داخل چشم مربوط می شود.

علائم چشم آستیگمات

شایع ترین علامت آستیگماتیسم، بینایی تار است. این مشکل همچنین باعث می شود دیدن جزئیات اشیاء، مانند کلمات چاپ شده روی منو در مقابل شما یا حروف روی تابلوهای راه دور، دشوار شود.

دیگر علائم آستیگماتیسم چشم شامل موارد زیر است:

• دیدن درخشش یا هاله دور نورها
• تنگ کردن چشم ها برای دیدن واضح تر
• سردر
• خستگی
• فشار چشم

بیشتر بخوانید: اصطلاحات چشم پزشکی + 11 اصطلاح رایج

آستیگماتیسم چشم در کودکان

آستیگماتیسم چشم در نوزادان شایع است و معمولا به طور طبیعی تا یک سالگی برطرف می شود. کودکانی که به نزدیک بینی یا دوربینی مبتلا هستند، بیشتر در معرض آستیگماتیسم قرار دارند. تشخیص ندادن آستیگماتیسم چشم در کودکان می تواند باعث بروز مشکلاتی در مدرسه شود که ممکن است معلمان یا والدین به اشتباه آن را نشانه ای از ناتوانی یادگیری تعبیر کنند. برخی از کودکان کوچک حتی اگر علائمی را تجربه کنند، ممکن است ندانند که مشکلی در بینایی شان وجود دارد. اگر متوجه شدید که فرزندتان چشم هایش را تنگ می کند، چشم هایش را می مالد یا به طور مکرر دچار سردرد می شود، به یک متخصص چشم مراجعه کنید.

درمان آستیگمات چشم در خانه

بسیاری از افراد پس از تشخیص آستیگماتیسم به دنبال راهکارهایی برایدرمان آستیگمات چشم در خانه هستند. اگرچه این عارضه معمولا با عینک، لنزهای تماسی یا جراحی‌های اصلاح بینایی درمان می‌شود، اما برخی مراقبت‌های خانگی و تغییرات در سبک زندگی می‌توانند به کاهش خستگی چشم، بهبود کیفیت دید و حفظ سلامت بینایی کمک کنند. توجه داشته باشید که این روش‌ها جایگزین درمان پزشکی نیستند، اما می‌توانند در کنترل علائم و افزایش راحتی چشم‌ها موثر باشند.

تمرین‌های چشمی برای کاهش خستگی

یکی از روش‌هایی که در برنامه‌های درمان آستیگمات چشم در خانه توصیه می‌شود، انجام تمرین‌های ساده چشمی است. تمرکز متناوب روی اجسام نزدیک و دور، پلک زدن منظم و حرکت دادن چشم‌ها در جهات مختلف می‌تواند به کاهش فشار وارد شده بر عضلات چشم کمک کند. این تمرین‌ها باعث اصلاح آستیگماتیسم نمی‌شوند، اما در کاهش خستگی ناشی از کار طولانی‌مدت با صفحه نمایش موثر هستند.

نور مناسب و استراحت منظم

مطالعه یا کار در محیط‌های کم‌نور باعث افزایش فشار روی چشم‌ها می‌شود. استفاده از نور کافی و جلوگیری از بازتاب نور روی مانیتور می‌تواند از خستگی زودرس چشم جلوگیری کند. همچنین رعایت قانون 20-20-20 اهمیت زیادی دارد؛ یعنی هر 20 دقیقه، به مدت 20 ثانیه به نقطه‌ای در فاصله حدود 6 متری نگاه کنید تا عضلات چشم فرصت استراحت داشته باشند.

خواب کافی و تغذیه سالم

سلامت چشم ارتباط مستقیمی با کیفیت خواب و رژیم غذایی دارد. مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین A، ویتامین C، ویتامین E، روی و اسیدهای چرب امگا 3 می‌تواند به حفظ عملکرد طبیعی چشم کمک کند. سبزیجات برگ سبز، هویج، ماهی‌های چرب و مغزها از بهترین منابع این مواد مغذی هستند.

کاهش نور آبی و استفاده از عینک آفتابی

قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور آبی تلفن همراه و رایانه می‌تواند باعث خستگی و خشکی چشم شود. یکی از روش های موثر در درمان آستیگمات چشم در خانه تنظیم روشنایی صفحه نمایش و استفاده از فیلترهای ضدتابش توصیه می‌شود. همچنین استفاده از عینک آفتابی استاندارد با فیلتر UVA و UVB از چشم‌ها در برابر آسیب‌های ناشی از نور خورشید محافظت می‌کند.

آیا درمان آستیگمات چشم در خانه امکان‌پذیر است؟

باید توجه داشت که درمان آستیگمات در خانه به معنای اصلاح کامل انحنای قرنیه یا رفع دائمی آستیگماتیسم نیست. این اقدامات تنها به کاهش علائم، جلوگیری از خستگی چشم و بهبود سلامت عمومی بینایی کمک می‌کنند. برای تشخیص دقیق و انتخاب بهترین روش درمانی، مراجعه منظم به چشم‌پزشک و پیروی از توصیه‌های تخصصی ضروری است.

قطره درمان آستیگمات چشم؛ مزایا و معایب

آستیگمات چشم یکی از شایع‌ترین مشکلات بینایی است که به دلیل نامنظم بودن شکل قرنیه یا عدسی ایجاد می‌شود. امروزه بسیاری از افراد درباره قطره درمان آستیگمات چشم و تأثیر آن بر بهبود بینایی کنجکاو هستند. اگرچه بیشتر قطره‌های چشمی نمی‌توانند آستیگماتیسم را به‌طور قطعی درمان کنند، اما در برخی موارد می‌توانند به کاهش علائم و افزایش راحتی چشم کمک کنند.

مزایای قطره درمان آستیگمات چشم

• کاهش خشکی و تحریک چشم.
• کمک به کاهش خستگی چشم در برخی افراد.
• استفاده آسان و غیرتهاجمی.
• بهبود موقت کیفیت دید در صورت وجود مشکلاتی مانند خشکی چشم.

معایب قطره درمان آستیگمات چشم

• عدم توانایی در اصلاح دائمی شکل قرنیه یا عدسی.
• تأثیر محدود بر علت اصلی آستیگماتیسم.
• نیاز به استفاده مکرر برای حفظ اثرات تسکینی.
• احتمال بروز حساسیت یا عوارض جانبی در برخی افراد.

در حال حاضر، قطره درمان آستیگمات چشم بیشتر به عنوان یک روش کمکی برای کاهش علائم شناخته می‌شود و درمان‌های اصلی آستیگماتیسم همچنان شامل عینک، لنزهای تماسی و جراحی‌های اصلاح بینایی هستند.

نمره چشم آستیگمات

میزان آستیگماتیسم چشم به صورت عددی در نسخه تجویز شده توسط چشم پزشک نمایش داده می شود. زمانی که پزشک آستیگماتیسم چشم شما را اندازه گیری و اصلاح می کند، هم آستیگماتیسم قرنیه و هم آستیگماتیسم لنتیکولار را اصلاح می کند.

پزشک می تواند این انحنا را با چند ابزار مختلف اندازه گیری کند اما به طور معمول برای اندازه گیری آستیگماتیسم چشم از کراتومتر استفاده می شود. بله، درست است. کراتومتر معمولا تنها سه میلی متر اول در مرکز قرنیه را اندازه گیری می کند. امروزه از ابزار جدیدی به نام توپوگرافر (Topographer) استفاده می شود که نه تنها سه میلی متر اول بلکه تمام سطح جلوی قرنیه را اندازه گیری می کند که موجب تشخیص دقیق تر و راحت تر می شود. این نمره به پزشک کمک می کند تا لنزهای مناسب برای تصحیح بینایی بیمار تجویز کند.

آشنایی با فرایند تشخیص آستیگمات

اگر نمی دانید که دچار آستیگماتیسم چشم هستید یا خیر، با نگاه کردن به نسخه عینکتان می توانید متوجه این موضوع شوید. اگر به نسخه زیر نگاه کنید:

در سمت چپ نسخه، دو ردیف وجود دارد: یکی برای چشم راست (OD) و دیگری برای چشم چپ (OS). در بالای این ردیف ها چند ستون است که می توانیم هر کدام را جداگانه بررسی کنیم. اولین ستون با برچسب SPH، به معنی کره، ساده ترین نوع لنز است. زیر آن، اعداد را می بینید؛ هر چه عدد بزرگ تر باشد، لنز قوی تر است. این عدد همچنین علامت مثبت یا منفی دارد که نشان می دهد لنز برای دوربینی (با علامت مثبت) یا نزدیک بینی (با علامت منفی) تنظیم شده است.

دو ستون بعدی به شما می گویند که آستیگمات چشم دارید یا خیر.

ستون اول سیلندر (CYL) است: هر چه عدد سیلندر بزرگ تر باشد، اصلاح آستیگماتیسم شما قوی تر خواهد بود. به این معنا که لنز باید بیشتر نور را انحراف دهد تا بینایی شما را بهتر کند.

ممکن است جلوی این عدد علامت مثبت یا منفی ببینید که معمولا علامت منفی بیشتر دیده می شود، زیرا وقتی متخصص عینک سازی، عینک می سازد، باید از فرمت منفی استفاده کند. اگر نسخه شما علامت مثبت داشته باشد، متخصص عینک سازی باید کار اضافی انجام دهد تا آن را به فرمت مناسب تبدیل کند، که این احتمال خطا در ساخت عینک را افزایش می دهد.

قسمت بعدی به نام محور است و شماره محور موقعیت کلی آستیگماتیسم را در میدان بینایی نشان می دهد. این شماره بین 0 تا 180 قرار دارد. برای توضیح بهتر، می توانیم چشم را به دوازده بخش مساوی تقسیم کنیم. آستیگماتیسم چشم در یکی از تقسیمات این دایره قرار دارد. در این مورد، آستیگماتیسم در خط 120 درجه در چشم راست و خط 20 درجه در چشم چپ قرار دارد.

معمولا در نسخه های عینک در دوران جوانی، محور نزدیک تر به خط 180 است و با گذشت زمان به تدریج به سمت 90 درجه می رود. بنابراین اگر اعداد AXIS= 120 و CYL= -3.00 در نسخه خود دارید، به معنای آستگیماتیسم بودن چشم شماست.

دو بخش آخر جدول به مواردی اشاره دارد که به آن ها ADD یا لنز اضافی می گوییم، که برای کمک به افرادی است که نیاز دارند نزدیک ببینند، مانند استفاده از عینک دو کانونی. همچنین، قسمت دیگر به منشور مربوط می شود که خیلی رایج نیست، اما برای افرادی که در دیدن تصویرها دچار مشکل هستند و ممکن است دو تصویر ببینند، ضروری است.

عمل چشم آستیگمات

معمولا دو نوع عمل اصلی برای آستیگماتیسم چشم وجود دارد: جراحی لیزیک و جراحی PRK.

جراحی لیزیک (LASIK)

در این روش، ابتدا یک لایه نازک از سطح قرنیه برش داده می شود. سپس با استفاده از لیزر، شکل قرنیه تغییر می کند تا نور به طور صحیح بر روی شبکیه متمرکز شود. بعد از این مرحله، لایه برش خورده دوباره به جای خود بازگردانده می شود. معمولا این عمل سریع و بدون درد است و بیشتر بیماران بلافاصله پس از عمل، بینایی بهتری دارند.

جراحی PRK

این روش کمی متفاوت است. در PRK، لایه بالایی قرنیه به طور کامل برداشته می شود و سپس لیزر برای تغییر شکل بافت قرنیه استفاده می شود. این روش ممکن است زمان بیشتری برای بهبودی نیاز داشته باشد، زیرا لایه بالایی باید دوباره رشد کند.

بیشتر بخوانید: تفاوت های فمتولیزیک، عمل لازک و PRK | جدیدترین روش های لیزر چشم در سال 2024

نکات مهم

مشاوره

قبل از هرگونه عمل جراحی، باید با یک پزشک متخصص مشورت کنید تا بهترین گزینه درمانی بر اساس وضعیت چشم شما تعیین شود.

ریسک ها

مانند هر عمل جراحی دیگری، عمل های مربوط به آستیگماتیسم نیز دارای خطراتی از جمله عفونت یا نیاز به عمل مجدد، هستند.

بهبودی

بیماران معمولا می توانند پس از چند روز به فعالیت های روزمره خود بازگردند، اما برخی از افراد ممکن است نیاز به زمان بیشتری برای بهبودی کامل داشته باشند. عمل جراحی برای آستیگماتیسم چشم می تواند به بهبود قابل توجهی در بینایی منجر شود و بسیاری از افراد پس از عمل احساس رضایت بالایی دارند.

آیا چشم آستیگمات خوب می شود؟

خبر خوب این است که می توان آستیگماتیسم چشم را با عینک، لنزهای تماسی و انواع جراحی های اصلاحی چشم مانند لیزیک اصلاح کرد. با این حال موارد شدیدی مانند قوز قرنیه وجود دارد که یک بیماری محسوب می شود.

ساده ترین راه برای اصلاح آستیگماتیسم چشم با عینک است اگرچه عینک ها همیشه بهترین روش درمان نیستند. چرا که ممکن است هنگام نگاه کردن از طریق شیشه یا پلاستیک، اختلالات نوری ایجاد شود. شما می توانید این اختلال را با نگه داشتن لنزها و نگاه کردن به یک جسم دور که کاملا صاف است، تجربه کنید. سپس با چرخاندن لنزها متوجه می شوید که چگونه جهان به سمت چپ و راست یا بالا و پایین دچار تحریف می شود. به همین دلیل، برخی افراد می گویند که در مقایسه با گزینه هایی مانند لنزهای تماسی، هنگام نگاه کردن از طریق عینک، احساس می کنند که بینایی تونلی دارند. لنزهای تماسی فوق العاده اند چون به سطح چشم می چسبند و میدان دید وسیع تری را فراهم می کنند و همزمان می توانند آستیگماتیسم چشم را اصلاح کنند. اکثر لنزهای تماسی برای آستیگماتیسم به نام لنزهای توریک شناخته می شوند. روی این لنزها علامت کوچکی حک شده و این علامت برای این است که پزشک بتواند ببیند لنز در کجای چشم قرار دارد تا بهترین نسخه را فراهم کند.

بسیاری از انواع جراحی های اصلاحی چشم، مانند لیزیک نیز می توانند آستیگماتیسم را اصلاح کنند. لیزیک می تواند تا حدود 5 یا 6 دیوپتر آستیگماتیسم را اصلاح کند. بنابراین حتما از پزشک تان بپرسید که آیا این جراحی برای شما مناسب است یا خیر.

بهترین روش درمان آستیگماتیسم چشم

بهترین روش درمان آستیگماتیسم چشم به شدت و نوع آن بستگی دارد. رایج ترین و موثرترین روش های درمان شامل موارد زیر هستند:

• عینک یا لنزهای اصلاحی

برای اکثر افراد با آستیگماتیسم خفیف تا متوسط، عینک یا لنزهای تماسی تجویز می شود که ساده ترین و کم تهاجمی ترین روش درمان است. در این عینک ها از لنزهای استوانه ای برای اصلاح سریع تاری دید استفاده می شود. چشم پزشکان با روش های مختلفی مانند عینک تک دید، دید افراد را اصلاح می کنند. برای سفارش عینک طبی و درمان آستیگماتیسم چشم با کارشناس عدسی ما درواتساپ یا چت آنلاین در ارتباط باشید.

• ارتوکراتولوژی (Ortho-K)

این روش با استفاده از لنزهای تماسی سخت، شکل قرنیه را به طور موقت اصلاح می کند. بیشتر برای اصلاح موقت و بدون نیاز به لنز در طول روز کاربرد دارد، اما پس از قطع استفاده، بینایی به حالت قبلی بازمی گردد.

• جراحی انکساری

مانند LASIK یا PRK، از لیزر برای تغییر شکل قرنیه و اصلاح دائمی آستیگماتیسم چشم استفاده می شود. این روش برای موارد شدید مناسب است. بهترین روش درمان برای هر فرد بستگی به میزان آستیگماتیسم و نیازهای شخصی او دارد. بنابراین چشم پزشک می تواند مناسب ترین گزینه را پیشنهاد دهد.

چه زمانی باید چشمانم را معاینه کنم؟

چکاپ منظم چشم ها و بینایی به پزشک کمک می کند تا مشکلات را سریعا شناسایی کند. تعداد دفعاتی که باید چشمانتان را چک کنید، به سن شما بستگی دارد:

• کودکان: پزشک کودکان باید در هر ویزیت دوره ای سلامت، چشمان کودک را بررسی کند. این روند تا زمانی که کودک آماده رفتن به مدرسه شود ادامه دارد و پس از آن، هر یک تا دو سال یک بار نیاز به معاینه چشم خواهد داشت.
• بزرگسالان زیر 40 سال: هر پنج تا 10 سال.
• بزرگسالان بین 40 تا 54 سال: هر دو تا چهار سال.
• بزرگسالان بالای 55 سال: هر یک تا سه سال.

اگر از عینک یا لنزهای تماسی استفاده می کنید، احتمالا به چکاپ های مکررتر نیاز داشته باشید. افراد مبتلا به دیابت نیز باید چشمان خود را بیشتر از موارد ذکر شده چک کنند.

منابع

https://www.medicalnewstoday.com/articles/astigmatism-vs-nearsightedness#differences

https://www.healthline.com/health/astigmatism#types

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/astigmatism/symptoms-causes/syc-20353835

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8576-astigmatism

https://www.youtube.com/watch?v=u14x39-0Tvw